අභිධර්මය බුද්ධ දේශනාවක් නොවේද? (අතිපූජනීය බළන්ගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රෙය මහ නාහිමිපාණන් වහන්සේගේ පිළිතුරු)

Abhidarmaya
ප්‍රශ්නය :-
මහනායක හාමුදුරුවනේ, අභිධර්මය බුද්ධ දේශනාවක් වශයෙන්ම පිළිගත හැකි ද?
පිළිතුර :-
අභිධර්මය පිළිගන්න බෑ කියල කියන අය සාරිපුත්ත මහරහතන් වහන්සේගේ ඒ විස්තරය පිළිගත්තේ නැද්ද? මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස මහ රහතන් වහන්සේ අනුමත කළ මේ ත්‍රිපිටකය වටා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මයට ළංවෙලා හිටියෙ ඒ වගේ මහ රහතන් වහන්සේලා.අපට වඩා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අදහස් ඒ ඇත්තෝ දන්නවා. ඉතින් මොකද එය ප්‍රතික්ෂේප කරන්නෙ.

අනිත්‍ය, දුක්, අනාත්ම පිළිබඳව අභිධර්මය හැර විස්තර කරන්න වෙන කිසිම ක්‍රමයක් නෑ.

බුදුහාමුදුරුවො වැඩ සිටින කාලයේදි අභිධර්මය පිළිබඳ සාකච්ඡා ඇති වුණා කියන එක අපේ ත්‍රිපිටක පාලියේ පොත්වල හමුවෙනවා. ඒවා පසුව ඇතිකරපු එකක් නොවේ.

ප්‍රශ්නය :-

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අභිධර්ම දේශනාව සිදු වූයේ දෙවියන්ට පමණක් ද?පිළිතුර :-
අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම තත්ත්වය හෙළි කරන දේශනාව අභිධර්ම දේශනාවයි.අභිධර්ම දේශනාව බුදුහාමුදුරුවො දෙවියන්ටත් මනුෂ්‍යයන්ටත් කොතෙකුත් අවස්ථාවල දේශනා කර තිබෙනවා. කුසල ධම්ම අකුසල ධම්ම පිළිබඳ අභිධර්ම පිටකයේ විස්තර කරනවා. එතැන අභිධර්ම දේශනාව දෙව්ලොවදීත් නුවණ ඇති දෙවියන්ටත් මාතෘ දිව්‍ය පුත්‍රයා ප්‍රධාන දෙවියන්ටත් මිනිස් ලොවේදීත් නොයෙක් අවස්ථාවල අභිධර්ම දේශනාව වදාළ බව සඳහන් වෙනවා. අභිධර්ම පිටකයේ දැන් සඳහන් බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ වදන විස්තර කිරීම කුසල ධම්ම වශයෙන් අග්‍රශ්‍රාවක සාරිපුත්ත මහ රහතන් වහන්සේ විස්තර දේශනා කළහ. ධම්ම සංගණී විභංහ ආදී වශයෙන් ප්‍රකරණයක විස්තර තියෙනවා.

අග්‍රශ්‍රාවක ප්‍රඥාවන්තයන් අතුරෙන් අග තැන් ලැබූ සාරිපුත්ත මහ රහතන් වහන්සේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනුමැතිය පරිදි උන්වහන්සේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වචනයට අනුව විස්තර කළා. එය ඇයි අප ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ.

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ චිත්ත ඤාණ දන්න සාරිපුත්ත මහ රහතන් වහන්සේ බුද්ධ වචනයයි එසේ විස්තර කළේ. අභිධර්ම ප්‍රකරණය හයකට අප කොහොමද ඒක ප්‍රතික්ෂේප කරන්නෙ. පළමුවැනි ධර්ම සංගායනාවට මාතිකා නමින් ආවේ බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ අභිධම්ම මාතිකාව. එය කුසලා ධම්ම කුසලා ධම්මා ආදී වශයෙනි. සැරියුත් මහ රහතන් වහන්සේ ප්‍රකරණ හයකින් විස්තර කළේ ඒවා යි.

තුන්වන සංගායනාවේ දී මුඛ පාඩමින් ඒ ඒ ශිෂ්‍යානුශිෂ්‍ය පරම්පරාවෙන් රැකගෙන ඒමෙන් අටුවාවක් වශයෙන් වෙනම ප්‍රකරණයක් මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස මහ රහතන් වහන්සේගේ ප්‍රධානත්වයෙන් භේද දුරු කිරීමට ප්‍රකරණයම වශයෙන් එකතු කළා.

(බළන්ගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රෙය මහ නා හිමියන් සමඟ සාකච්ඡා කර 1997 වසරේ බුදුසරණ පුවත්පතෙහි පළවූ ලිපි පෙළ ඇසුරෙනි.)

බුදුසරණ පුවත්පත: 2013/03/19

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s